Islandia.html

dolar amerykański(USD): 2,8673



Ísland Islandia
← od 1944
Flaga Islandii Herb Islandii
Hymn: Lofsöngur (Hymn pochwalny)
Język urzędowy	islandzki
Stolica	Reykjavík
Ustrój polityczny	demokracja
Typ państwa	demokracja parlamentarna
Głowa państwa	prezydent Ólafur Ragnar Grímsson
Szef rządu	premier Jóhanna Sigurðardóttir[1]
Powierzchnia  • całkowita  • wody śródlądowe	107. na świecie 103 125 km² 2,7%
Liczba ludności (2008)  • całkowita   • gęstość zaludnienia	177. na świecie 306694[2]▲ 3,1 osób/km²
PKB (2008)  • całkowite   • na osobę	20,228 mld USD[1]▲ 64 547 USD▲
Jednostka monetarna	korona islandzka (ISK)
Niepodległość	od Danii 1 grudnia 1918 (pozostała w unii) 17 czerwca 1944 (ogłoszenie republiki)
Religia dominująca	luteranizm
Strefa czasowa	UTC ±0
Kod ISO 3166	IS
Domena internetowa	.is
Kod samochodowy	IS
Kod telefoniczny	+354

Ten artykuł dotyczy państwa. Zobacz też: inne znaczenia tej nazwy.

Islandia (Ísland) – państwo położone w Europie Północnej, na wyspie Islandia i kilku mniejszych wyspach, m.in. archipelag Vestmannaeyjar w północnej części Oceanu Atlantyckiego. Nie należy do Unii Europejskiej. Islandia jest jednym z krajów nordyckich.

edytuj Ustrój polityczny

 Osobny artykuł: Ustrój polityczny Islandii.

Islandia jest krajem demokratycznym o parlamentarno-gabinetowym systemie rządów. 63 członków parlamentu – zwanego Althingiem (isl. Alþingi) – wybieranych jest w bezpośrednich wyborach co cztery lata. Szefem rządu jest, wyznaczany przez prezydenta, premier, który wraz z resztą gabinetu stanowi władzę wykonawczą. Wybory prezydenckie odbywają się co cztery lata.

Zobacz: prezydenci Islandii, premierzy Islandii, władcy Islandii, partie polityczne Islandii.

edytuj Podział administracyjny

 Osobny artykuł: Podział administracyjny Islandii.

Islandia podzielona jest na 23 regiony, regiony administracyjne (isl. sýsla, l.mn. sýslur) oraz 14 niezależnych miast, czyli kaupstaður (l.mn. kaupstaðir). Na poziomie lokalnym wyróżnia się 104 gminy (hreppur), które zajmują się oświatą, transportem i zagospodarowaniem przestrzeni.

Islandia jest też podzielona na 8 okręgów sądowych, które są zgrupowaniami sýslur. Do 2003 były one także podstawą wydzielenia okręgów wyborczych. Obecnie jest tylko 6 okręgów wyborczych, a ich zasięg i liczba mandatów bardziej odpowiada liczbie ludności na danym obszarze.

edytuj Demografia

 Osobny artykuł: Demografia Islandii.

Odizolowanie wyspy od reszty kontynentu ograniczyło imigrację. Stąd też dopływ nowego materiału genetycznego był ograniczony przez wieki. Dzięki bogatej tradycji ustnej i pisanej wiele z rodzin może wskazać swoich przodków na wiele pokoleń wstecz. Wszystko to sprawia, że współcześni Islandczycy są przedmiotem wielu badań genetycznych.

Kulturowo Islandczycy należą do Skandynawów – posługują się językiem islandzkim, jednym z języków skandynawskich. Przyrost naturalny wynosi 0,783%. Ludność poniżej 14 roku życia stanowi 21%, a powyżej 65 roku 12%. Przeciętna długość życia mężczyzny wynosi 78 lat (78,43), a dla kobiety prawie 83 lata (82,73). Państwową religią jest luteranizm. Do islandzkiego Kościoła luterańskiego należy 82,1% Islandczyków. Katolicy natomiast stanowią 2,4%. Na Islandii istnieje Wolny Kościół Rejkiawiku- 2,3% wiernych, a także Wolny Kościół Hafnarfjörðuru (1,6%). Inni chrześcijanie stanowią 2,8%, inni 0,9%. Ateiści, niesprecyzowani albo wolnomyśliciele stanowią resztę, czyli- 8,1%^[3].

edytuj Geografia

 Osobne artykuły: Geografia Islandii, Przyroda Islandii, Miasta Islandii, Islandologia.

Pod względem geologicznym Islandia jest najmłodszym obszarem kontynentu europejskiego. Położona na "gorącym punkcie" Grzbietu Śródatlantyckiego, posiada wiele, w tym czynnych, wulkanów, m.in. Heklę, Katlę, Askję, Grimsvötn, Hvannadalshnúkur (najwyższy szczyt kraju). O aktywności wulkanicznej świadczą także liczne gorące źródła oraz gejzery (samo słowo jest pochodzenia islandzkiego). Kraj w dużym stopniu wykorzystuje tanią energię geotermalną do ogrzewania mieszkań.

Zgodnie z nazwą, Islandia to także "kraj lodu" – około 11 proc. powierzchni tego wyżynno-górzystego kraju zajmują lodowce. Największe z nich to: Vatnajökull – 8300 km², Langjökull – 953 km², Hofsjökull – 925 km², Mýrdalsjökull – 596 km² oraz Drangajökull – 160 km².

Linia brzegowa wyspy jest dobrze rozwinięta. W licznych zatokach i fiordach ulokowały się mniejsze lub większe osady. Głównym miastem państwa jest jego stolica Reykjavík, gdzie mieszka 119,1 tys. mieszk., czyli blisko 2/5 ludności kraju. Natomiast w całym regionie stołecznym mieszka 3/5 ludności kraju. Pozostałe większe miasta to: Kópavogur¹ (30 tys.), Hafnarfjörður¹ (25,3 tys.), Akureyri (17,3 tys.), Keflavík (14 tys.), Garðabær¹ (10 tys.), Mosfellsbær¹ (8,4 tys.), Akranes (6,5 tys.), Selfoss (6,3 tys.), Seltjarnarnes¹ (4,7 tys.) i Heimaey (4,4 tys.). Główny międzynarodowy port lotniczy położony jest w Keflavíku natomiast dwa mniejsze, obsługujące również loty międzynarodowe, to Akureyri oraz Egilsstaðir. Lotnisko w Reykjavíku obsługuje właściwie tylko loty krajowe (nie licząc lotów na pobliską Grenlandię).

(1) – wchodzi w skład regionu stołecznego

edytuj Odległość do najbliższych państw i wysp

• Dania:
  • Grenlandia: 287 km
  • Wyspy Owcze: 420 km
• Norwegia:
  • Jan Mayen: 550 km
  • Norwegia kontynentalna: 970 km
• Wielka Brytania: 798 km
• Irlandia: 1480 km^{potrzebne źródło}

Dettifoss

edytuj Historia

 Osobny artykuł: Historia Islandii.

Islandia należy do najpóźniej zasiedlonych obszarów Europy. Pierwsi osadnicy pojawili się w roku 874. Byli to norwescy wikingowie oraz celtyccy (szkoccy i iryjscy) osadnicy. W roku 930 zebrali się oni po raz pierwszy na zgromadzeniu ogólnym, zwanym Althingiem.

Można jednak spotkać się z opinią, iż ówczesny Althing nie był parlamentem, przez parlament rozumiemy bowiem instytucję demokracji pośredniej, czyli przedstawicielskiej, tymczasem Althing w średniowieczu był dorocznym zgromadzeniem wszystkich wolnych mieszkańców Islandii – a więc formą demokracji bezpośredniej, zbliżonej swym charakterem do wieców, powszechnych zarówno wśród plemion germańskich, jak i słowiańskich. Tym samym nie ma podstaw historycznych do odbierania parlamentowi angielskiemu prawa pierwszeństwa.

Na Islandii powszechne było piśmiennictwo, kolekcję starych rękopisów zawiera Saganet.

Islandia pozostała niezależna przez 300 lat, by w XIII wieku popaść w zależność norweską, a potem duńską. Pewną autonomię uzyskała w roku 1874. W 1918 odzyskała niepodległość, z królem duńskim jako tytularną głową państwa. Islandia ogłosiła się republiką w 1944.

edytuj Gospodarka

Lodowiec Eyjafjallajökull

Gorące źródło Leirhnjukur

Kanion Öxaráfoss w Parku Narodowym Þingvellir

Reykjavík

 Osobny artykuł: Energia geotermalna na Islandii.

Według "The World Competitiveness Scoreboard 2005" najbardziej konkurencyjna gospodarka w Europie, oraz czwarta na świecie (w roku 2004 piąta na świecie). Podatki stanowią 42% PKB Islandii. W 2007 roku Islandia zajęła pierwsze miejsce na świecie pod względem HDI.

Zatrudnienie w 2001 wynosiło 162,7 tys. osób, z czego:

• rolnictwo i rybołówstwo – 7,8%,
• przemysł – 22,6%
• usługi – 69% (duży udział turystyki).

Zatrudnienie w 2005 wynosiło 165,6 tys. osób, z czego:

• rolnictwo i rybołówstwo – 6,5%
• przemysł – 21,7%
• usługi – 71,8%

Podstawą gospodarki Islandii jest rybołówstwo. Islandzka flota rybacka liczy 1752 statków o łącznym tonażu 181 531 BRT. Ogółem roczny połów ryb wynosi 1.322,9 tys. ton. W ostatnich latach zubożenie zasobów rybnych spowodowało konieczność wprowadzenia zakazów i ograniczeń, coraz bardziej popularne stały się farmy rybne. W połowach morskich Islandii głównie łowi są ryby: błękitek, śledź, gromadnik i dorsz.

Produkty rybne w 2004 roku stanowiły 40% wyprodukowanych towarów i w 2006 roku eksportowano 661,2 tys. ton ryb (głównie ryby mrożone).

Szacuje się, że na Islandii żyje cztery razy więcej owiec niż ludzi (pogłowie wielkości 1,1-1,2 mln) w okresie letnim. Liczba owiec, sumowana pod koniec roku, już po uboju, ale jeszcze przed wydaniem na świat młodych (owce są zwierzętami, które wydają potomstwo w określonym czasie w ciągu roku) wynosi ok. 500 tys. sztuk (dane z 1998 roku), czyli ok. dwukrotną liczbę mieszkańców Islandii^[4].

Przemysł w Islandii jest stosunkowo młodą dziedziną gospodarki. Większe zakłady powstawały w XX w. Głównie są to zakłady przemysłu spożywczego związanego z surowcami na bazie rolnictwa i rybołówstwa na bazie rolnictwa także powstał przemysł lekki i zakłady przerobu skór. Znajduje się sporo niewielkich fabryk produkujących sprzęt elektryczny, artykuły gospodarstwa domowego, wyroby ceramiczne, toaletowe, produkty spożywcze i cukiernicze, a także inne towary powszechnego użytku. Znacznie rozwinięty jest przemysł poligraficzny.

Do dużych zakładów, reprezentujących nowe gałęzie przemysłu należy zaliczyć cementownię w Akranes, fabrykę nawozów sztucznych w Hafnarfjörður, huty aluminium: Straumsvik pod Hafnarfjörður oraz budowaną w Reyðarfjörður. Działające od 1966 r. nad jeziorem Myvatn zakłady przerobu diatomitu, kończą swą produkcję.

Poza tym głównymi zasobami Islandii są energia wodna, energia geotermiczna, aluminium i diatomity. W szklarniach ogrzewanych energią geotermiczną uprawiane są warzywa i kwiaty, a nawet banany.

W 2007 roku parlament islandzki przyjął plan pierwszej w świecie całkowitej rezygnacji z paliw kopalnych. Głównym źródłem energii wykorzystywanym powszechnie ma być wodór. Program ten przewiduje również wykorzystanie na szeroką skalę samochodów i autobusów napędzanych energią elektryczną pochodząca z wodorowych ogniw paliwowych. Szacuje się, że realizacja planu zajmie 30-40 lat.

edytuj Kryzys finansowy

W 2008 w wyniku światowego kryzysu finansowego islandzki system bankowy będący zarazem najlepiej rozwiniętą z gałęzi islandzkiej gospodarki załamał się. Islandzki kryzys finansowy 2008 jest ogromnym problemem Islandii będąc efektem koniunktury na rynkach światowych i systemu bankowego w kontekście światowego kryzysu ekonomicznego w roku 2008. Trzy z największych Islandzkich banków są dotknięte kryzysem i kontrolę nad nimi przejął rząd. Pierwszy z nich Glitnir został znacjonalizowany pod koniec września. Po niedługim czasie kontrola nad Landsbank została przekazana Fjármálaeftirlitið (Islandzki urząd nadzoru finansowego). Następnie ten sam organ przejął największy bank Islandii Kaupthing Bank. Efekty tych zdarzeń były odczuwalne w Wielkiej Brytanii kiedy klienci upadającego Icesave (banku będącego własnością Landsbanki) 7 października nie byli w stanie wypłacić z oddziałów swoich oszczędności. Ponad 95 lokalnych samorządów na terenie całego Zjednoczonego Królestwa do czasu Islandzkiego Kryzysu Bankowego 2008 zgromadziło na kontach islandzkich banków miliony GBP. Istnieje obawa, że te niezabezpieczone fundusze do których nie ma dostępu znikną. Lista innych brytyjskich organizacji o których się mówi, że dużo zainwestowały obejmuje także służbę policyjną i uniwersytety. Jak twierdzi Associated Press "Islandia stoi na krawędzi pierwszego narodowego bankructwa w czasie ogólnoświatowego kryzysu". Mówi się że Islandię ogarnął najgłębszy od lat kryzys gospodarczy. Od września 2007 do września 2008 kurs islandzkiej waluty narodowej spadł o ponad 70 proc. Do walki o utrzymanie wartości waluty rzucono większość środków finansowych. Zdaniem ekspertów środków publicznych nie wystarczy na ustabilizowanie zagrożonego sektora bankowego, nad którym rząd przejął pełną kontrolę . Premier Geir Haarde w emocjonalnym orędziu telewizyjnym zapowiedział, że rząd gwarantuje wypłatę środków z rachunków bankowych do wysokości 2,5 mln ISK. Wg rządu oszczędnościom nic nie zagraża, jednak transakcje walutowe zostały wstrzymane. Ceny w sklepach zmieniają się niemal codziennie, aby nadążyć za inflacją która stale rośnie. W wyniku braku poprawy sytuacji zaczęły pojawiać się problemy ze sprzedażą paliwa oraz produktów sprowadzanych zza granicy.

Islandia prawdopodobnie pożyczy 6 mld dolarów od konsorcjum, w skład którego wejdą Międzynarodowy Fundusz Walutowy, kraje skandynawskie, Wielka Brytania, Holandia i Polska. Udział Polski ma wynieść 200 mln dolarów^[5].

26 stycznia 2009 r. premier Geir Haarde podał swój rząd do dymisji^[6].

edytuj Wykorzystanie gruntów

edytuj Kultura

 Osobne artykuły: kultura Islandii, literatura islandzka, islandzkie nazwiska.

Najbardziej znani islandzcy twórcy to piosenkarka Björk, zespół alternatywny Sigur Rós, pisarz, laureat Nagrody Nobla w 1955 Halldór Laxness, pisarz Gunnar Gunnarsson oraz reżyser filmowy Fridrik Thor Fridriksson.

Zdjęcie satelitarne Islandii

edytuj Turystyka

 Osobny artykuł: Turystyka Islandii.

Około 69% pracujących na Islandii jest zatrudnionych w usługach, głównie turystycznych. Liczba odwiedzających wyspę wynosi ok. 300 000 rocznie. Liczba turystów jest ograniczana^{potrzebne źródło}, aby nie zniszczyć naturalnego piękna kraju, objętego ochroną poprzez utworzenie Parku Narodowego Vatnajökull.

Siatka lotów krajowych

edytuj Związki z Polską

 Osobny artykuł: Polonia w Islandii.

W języku polskim powstała jedna z najstarszych książek o Islandii, wydana w 1638 roku w Lesznie książka Daniela Vettera pod tytułem Islandia álbo Krotkie opisanie Wyspy Islandiy. Stanisław J. Bartoszek, jest autorem cenionego na całym świecie, tłumaczonego na kilka języków podręcznika do nauki języka islandzkiego. W Polsce ukazał się również jego słownik polsko-islandzki.

Bardzo prominentną postacią w dziejach kultury muzycznej na Islandii był polski dyrygent, Bohdan Wodiczko.

Na Islandii dobrą opinią cieszą się polscy trenerzy sportowi, a na wyspie pracowali, m.in. Bogdan Kowalczyk (piłka ręczna), który prowadził kadrę narodową; Andrzej Strejlau, Rafał Ulatowski (piłka nożna).

Polacy są też największą na wyspie mniejszością narodową. Szacowana liczba Polaków waha się od 7 do 12 tys. osób. Pracują głównie w rybołówstwie i przetwórstwie rybnym. Sztandarowym produktem polskim, oferowanym na Islandii są wafle Prince Polo, znane tam pod nazwą Prins Póló, które są najpopularniejszym rodzajem słodyczy na całej wyspie.

W Polsce od 1959 roku istnieje Towarzystwo Przyjaźni Polsko-Islandzkiej. Podobne organizacje istnieją też na Islandii. Jest to Stowarzyszenie Polonii Islandzkiej, którym od wielu lat kieruje Witold Bogdański. Druga organizacja to Towarzystwo Przyjaźni Islandzko-Polskiej kierowane przez Stanisława Bartoszka.

Od maja 2008 działa Konsulat Generalny RP w Reykjaviku, utworzony przez konsula Michała Sikorskiego^[7].

edytuj Zobacz też

• System bankowy w Islandii

Przypisy

edytuj Linki zewnętrzne

Zobacz galerię na Wikimedia Commons:
Islandia

• Strona Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Islandzkiej
• Polska strona o Islandii
• (ang.) IcelandReview – anglojęzyczny portal z wiadomościami z Islandii

p • d • e Państwa Europy Albania • Andora • Austria • Belgia • Białoruś • Bośnia i Hercegowina • Bułgaria • Chorwacja • Czarnogóra • Czechy • Dania • Estonia • Finlandia • Francja • Grecja • Hiszpania • Holandia • Irlandia • Islandia • Kazachstan • Liechtenstein • Litwa • Luksemburg • Łotwa • Macedonia • Malta • Mołdawia • Monako • Niemcy • Norwegia • Polska • Portugalia • Rosja • Rumunia • San Marino • Serbia • Słowacja • Słowenia • Szwajcaria • Szwecja • Turcja • Ukraina • Watykan • Węgry • Wielka Brytania • Włochy Państwo nieuznawane na arenie międzynarodowej Naddniestrze [1] Terytoria zależne Gibraltar (Wielka Brytania) • Guernsey (Wielka Brytania) • Jan Mayen (Norwegia) • Jersey (Wielka Brytania) • Svalbard (Norwegia) • Wyspa Man (Wielka Brytania) • Wyspy Owcze (Dania) Państwo sui generis/terytorium sporne Kosowo [2] ↑ Mołdawska Republika Naddniestrza nie jest uznawana przez żadne państwo ↑ Republika Kosowa jednostronnie ogłosiła niepodległość, która jest uznawana przez 63 ze 192 państw członkowskich ONZ, 22 z 27 Unii Europejskiej i 24 z 28 NATO, w tym Polskę. Obecnie działa tam administracja Organizacji Narodów Zjednoczonych - UNMIK, administracja Republiki Kosowa, oraz specjalna misja Unii Europejskiej - EULEX

Członkostwo w organizacjach międzynarodowych p • d • e Pakt Północnoatlantycki (NATO) Państwa członkowskie Albania • Belgia • Bułgaria • Chorwacja • Czechy • Dania • Estonia • Francja • Grecja • Hiszpania • Holandia • Islandia • Kanada • Litwa • Luksemburg • Łotwa • Niemcy • Norwegia • Polska • Portugalia • Rumunia • Słowacja • Słowenia • Stany Zjednoczone • Turcja • Węgry • Wielka Brytania • Włochy Kandydaci Gruzja • Macedonia • Ukraina Potencjalni kandydaci Bośnia i Hercegowina • Czarnogóra • Finlandia • Serbia • Szwecja p • d • e Rada Europy Państwa członkowskie Albania • Andora • Armenia • Austria • Azerbejdżan • Belgia • Bośnia i Hercegowina • Bułgaria • Chorwacja • Cypr • Czarnogóra • Czechy • Dania • Estonia • Finlandia • Francja • Grecja • Gruzja • Hiszpania • Holandia • Irlandia • Islandia • Liechtenstein • Litwa • Luksemburg • Łotwa • Macedonia • Malta • Mołdawia • Monako • Niemcy • Norwegia • Polska • Portugalia • Rosja • Rumunia • San Marino • Serbia • Słowacja • Słowenia • Szwajcaria • Szwecja • Turcja • Ukraina • Węgry • Wielka Brytania • Włochy Kandydaci Białoruś Obserwatorzy Izrael • Japonia • Kanada • Meksyk • Stany Zjednoczone • Stolica Apostolska p • d • e Organizacja Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie (OBWE) Albania • Andora • Armenia • Austria • Azerbejdżan • Białoruś • Belgia • Bośnia i Hercegowina • Bułgaria • Chorwacja • Cypr • Czechy • Czarnogóra • Dania • Estonia • Finlandia • Francja • Gruzja • Grecja • Holandia • Hiszpania • Irlandia • Islandia • Kanada • Kazachstan • Kirgistan • Liechtenstein • Litwa • Luksemburg • Łotwa • Macedonia • Malta • Mołdawia • Monako • Niemcy • Norwegia • Polska • Portugalia • Rosja • Rumunia • San Marino • Serbia • Słowacja • Słowenia • Stany Zjednoczone • Szwajcaria • Szwecja • Tadżykistan • Turcja • Turkmenistan • Ukraina • Uzbekistan • Węgry • Wielka Brytania • Włochy p • d • e Rada Nordycka Państwa  Dania •  Finlandia •  Islandia •  Norwegia •  Szwecja Terytoria autonomiczne  Grenlandia •  Wyspy Alandzkie •  Wyspy Owcze p • d • e Rada Państw Morza Bałtyckiego Członkowie  Dania •  Estonia •  Finlandia •  Islandia •  Litwa •  Łotwa •  Niemcy •  Norwegia •  Polska •  Rosja •  Szwecja Obserwatorzy Belgia • Francja • Hiszpania • Holandia • Komisja Europejska • Rumunia • Słowacja • Stany Zjednoczone • Ukraina • Wielka Brytania • Włochy p • d • e Światowa Organizacja Handlu (WTO) Albania • Angola • Antigua i Barbuda • Arabia Saudyjska • Argentyna • Armenia • Australia • Bahrajn • Bangladesz • Barbados • Belize • Benin • Birma • Boliwia • Botswana • Brazylia • Brunei • Burkina Faso • Burundi • Chile • Chiny • Republika Chińska • Chorwacja • Czad • Demokratyczna Republika Konga • Dominika • Dominikana • Dżibuti • Egipt • Ekwador • Fidżi • Filipiny • Gabon • Gambia • Ghana • Grenada • Gruzja • Gujana • Gwatemala • Gwinea • Gwinea Bissau • Haiti • Honduras • Hongkong • Indie • Indonezja • Islandia • Izrael • Jamajka • Japonia • Jordania • Kambodża • Kamerun • Kanada • Katar • Kenia • Kirgistan • Kolumbia • Kongo • Korea Południowa • Kostaryka • Kuba • Kuwejt • Lesotho • Liechtenstein • Macedonia • Madagaskar • Makau • Malawi • Malediwy • Malezja • Mali • Maroko • Mauretania • Mauritius • Meksyk • Mołdawia • Mongolia • Mozambik • Namibia • Nepal • Niger • Nigeria • Nikaragua • Norwegia • Nowa Zelandia • Oman • Pakistan • Panama • Papua-Nowa Gwinea • Paragwaj • Peru • Republika Południowej Afryki • Republika Środkowoafrykańska • Republika Zielonego Przylądka • Rwanda • Saint Kitts i Nevis • Saint Lucia • Saint Vincent i Grenadyny • Salwador • Senegal • Sierra Leone • Singapur • Sri Lanka • Stany Zjednoczone • Suazi • Surinam • Szwajcaria • Tanzania • Tajlandia • Togo • Tonga • Trynidad i Tobago • Tunezja • Turcja • Uganda • Ukraina • Urugwaj • Wenezuela • Wietnam • Wybrzeże Kości Słoniowej • Wyspy Salomona • Zambia • Zimbabwe • Zjednoczone Emiraty Arabskie • Unia Europejska, w tym poszczególne kraje członkowskie: Austria • Belgia • Bułgaria • Cypr • Czechy • Dania • Estonia • Finlandia • Francja • Grecja • Hiszpania • Holandia • Irlandia • Litwa • Luksemburg • Łotwa • Malta • Niemcy • Polska • Portugalia • Rumunia • Słowacja • Słowenia • Szwecja • Węgry • Wielka Brytania • Włochy p • d • e Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) Państwa członkowskie Australia • Austria • Belgia • Czechy • Dania • Finlandia • Francja • Grecja • Hiszpania • Holandia • Irlandia • Islandia • Japonia • Kanada • Korea Południowa • Luksemburg • Meksyk • Niemcy • Norwegia • Nowa Zelandia • Polska • Portugalia • Słowacja • Stany Zjednoczone • Szwajcaria • Szwecja • Turcja • Węgry • Wielka Brytania • Włochy • Wspólnota Europejska Kandydaci Chile • Estonia • Izrael • Rosja • Słowenia Obserwatorzy Tajwan Współpracujący Brazylia • Chiny • Indie • Indonezja • Republika Południowej Afryki